باب دهم : همزه و اقسام آن قبل از بيان مطالبى دربارهء همزه بىفايده نيست در مورد تفاوت الف و همزه نكاتى مطرح شود . نام همزه چيست ؟ الف يا همزه ؟ در اين‌باره علماى علم نحو نظرات مختلفى ابراز داشته‌اند . جمعى معتقدند نام اصلى آن الف است ، زيرا شكل الف را دارد « 1 » . برخى بر اين باورند كه الف در اول الفباى زبان عربى صورت نوشتارى همزه است كه براساس اين نظر ، الف علامت نوشتارى و همزه علامت گفتارى اين حرف مىباشد « 2 » ، و در نتيجه الف اسم است براى همزه « 3 » . امّا قاريان و استادان فن قرائت و تجويد همزه را حرفى مستقل و مربوط به اندام صوتى حلق مىدانند در حالىكه الف را يكى از حروف ( مد و لين ) كه وابسته به جوف ( فضاى دهان ) مىباشد دانسته‌اند .

--> ( 1 ) - اقتباس از كتاب التّمهيد فى علم التجويد ، محمّد بن الجزرى ، ترجمه ابو الفضل علامى و صفر سفيدرو ، ص 62 . ( 2 ) - استفاده از كتاب آواشناسى زبان عربى ، دكتر ابراهيم انيس با ترجمهء همان مترجمان ، ص 104 ( 3 ) - دربارهء همزه و الف ، دانشمندان كتابهاى مفصّلى نوشته‌اند كه در اينجا از بحث مشروح دربارهء آن خوددارى مىشود .